نمی‌شود زیر باد کولر از مشکلات جامعه حرف بزنیم

جستجو
۱۳۹۶/۴/۱۷ شنبه
(6)
(0)
نمی‌شود زیر باد کولر از مشکلات جامعه حرف بزنیم
نمی‌شود زیر باد کولر از مشکلات جامعه حرف بزنیم

نمی‌شود زیر باد کولر از مشکلات جامعه حرف بزنیم

 

15 تیر 1396, 19:15

گفت‌و‌گو > محمد سرابی :
وارد #مرکز_بهاران که می‌شویم، می‌بینیم همه لباس‌های یک‌شکل خاکی‌رنگ به تن دارند. روی لباس‌ها جایی هم برای برچسب اسم در نظر گرفته شده است. دکتر که می‌آید خیلی‌ها دور او جمع می‌شوند و شروع به حرف زدن می‌‌کنند.
گفت‌وگوی دوچرخه با دکتر مجید ابهری، آسیب‌شناس اجتماعی

#دکتر_مجید_ابهری  حال و احوال همه را می‌پرسد. از برنامه‌ی امروز و این‌که تا چه ساعتی خوابیده‌اند و قرار است چه‌ کار کنند، با آن‌ها سخن می‌گوید. این‌جا محلی برای ترک اعتیاد است که از طرف شهرداری حمایت می‌شود و کسانی که در آن اقامت دارند، در حال گذراندن مراحل ترک مصرف مواد مخدر هستند.

طبقه‌ی بالا، #دفتر_کوچک_دکتر_ابهری قرار دارد. او یکی از اولین متخصصان آسیب‌شناسی و رفتارشناسی اجتماعی است.
پای صحبت او می‌نشینیم تا کمی بیش‌تر با شخصیت و زندگی کسی آشنا شویم که بر موضوع آسیب‌های اجتماعی و رفتارهای پرخطر تمرکز دارد.

 

دوچرخه شماره ۸۴۲

 

  • اهل کجا هستید؟


من سال 1332 در محله‌ی سلسبیل تهران به دنیا آمدم؛ در چهارراه مرتضوی.

 

  • سلسبیل از محله‌های قدیمی تهران است.

بله، نمونه‌ی محله‌های سنتی است که در آن، همه هم‌دیگر را می‌شناختند و بچه‌ها با هم بازی می‌کردند. ما پنج خواهر بودیم و دو برادر که یکی از برادر‌هایم فوت کرد.

هفت فرزند برای خانواده‌ای در آن محله کم به‌نظر می‌آمد و ما خانواده‌ی کم‌جمعیتی به حساب می‌آمدیم. در بین همسایه‌ها تعداد عادی بچه‌ها 11 تا 12 نفر بود.

هیچ ربطی هم به شغل پدر نداشت که درآمد زیادی داشته باشد یا نه. در محله‌ی ما کسانی بودند که دستفروشی می‌کردند یا این‌که لحاف‌دوز بودند و کلی هم بچه داشتند.

البته ما از نظر فامیلی خیلی بزرگ بودیم؛ ولی عمو‌هایم نام‌خانوادگی متفاوتی دارند. مثلاً فامیل یکی از عمو‌ها کاردان بود. «داریوش کاردان» مجری تلویزیون پسر‌عموی من است.

 

  • چه‌طور خرج این‌همه بچه را می‌دادند؟

انتظار‌ها زیاد نبود. مثلاً غذای اصلی همه‌ی خانواده‌ها نان سنگک بود، ولی وضع ما بهتر بود. چون غیر از نان سنگک نان لواش هم می‌خریدیم. بچه‌های همسایه می‌آمدند و به ما انار می‌دادند و به جایش نان لواش می‌گرفتند.

ما پسر‌ها با تشتک نوشابه کلی بازی درست می‌کردیم. با کاغذ آدامس اسکناس می‌ساختیم و بازی خرید و فروش می‌کردیم. وقتی مادرم برای عروسکِ خواهرم لباس می‌دوخت، خواهرم یک هفته با آن بازی می‌کرد و 10‌بار لباس را می‌شست و خشک می‌کرد.

در حیاط خانه‌مان که بزرگ بود پنج گربه داشتیم و حدود 10 خرگوش که هی زیاد می‌شدند و می‌دادیم به دوستانمان.

 

  • تفریح‌های بیرون از خانه چه‌طور بود؟

تا سال 57 تلویزیون نداشتیم، می‌رفتیم خانه‌ی‌ همسایه‌ها تماشا می‌کردیم. پدرم اجازه نمی‌داد در سینما فیلم‌های درب و داغان ببینیم، ولی یادم هست که فیلم‌های خوبی مثل بن‌هور،‌ اسپارتاکوس، حضرت سلیمان، تارزان و... را توی سینما دیده‌ام.

در محله‌ی ما  «سینما خرم» بود که قیمت بلیتش پنج‌ زار (ریال) بود.

 

  • آن‌وقت‌ها توی خود سالن سینما خوردنی می‌فروختند.

بله، من حتی سیرابی فروختن هم دیده بودم. یعنی سیرابی پخته‌شده را توی سالن می‌آوردند. گاهی هم به باغ گلستان در همان محله‌ی خودمان می‌رفتیم که تابستان‌ها کلی سرگرمی داشت.

مثلاً یک‌جور چرخ‌فلک‌هایی که البته خیلی کوچک بود. اصل سرگرمی، بازی کردن بچه‌ها با هم بود. همسایه‌ها مثل خانواده‌ی خودمان بودند و همیشه توی حیاط خانه‌ی ما تعدادی از بچه‌های همسایه‌ها بازی می‌کردند.

وقتی هم که بزرگ شدیم با هم‌کلاسی‌ها بعضی جاها مثل امام‌زاده داوود می‌رفتیم. از همان محله‌ی سلسبیل کلی فوتبالیست و کشتی‌گیر و هنرمند و دانشمند بیرون آمد. خیلی از بچه‌های محله‌ی ما هم شهید شدند.

 

  • شما از کودکی می‌خواستید در همین رشته‌ی درس بخوانید؟

همان دیپلم‌گرفتن هم توی محله ما خیلی مهم بود. زمانی که دیپلم گرفتم دوستانم اعلامیه‌ای را که درست کرده بودند توی محل به دیوار چسباند‌ند.  رویش نوشته بود «به کوری چشم دشمنان، مجید ابهری دیپلم گرفت.»

من اول می‌خواستم همافر نیروی هوایی بشوم. پدرم که خودش پزشک بود می‌خواست من هم پزشک شوم، ولی من اصلاً تحمل دیدن خون را نداشتم پس خودم تصمیم گرفتم که یا قاضی شوم و یا معلم. بعداً مدتی معلم بودم، اما قاضی نشدم.

 

  • الآن فصل انتخاب رشته‌ی کنکوری‌ها است. کمی درباره‌ی رشته‌های تحصیلی صحبت کنیم. شما در چه رشته‌ای درس خواندید؟

من در 23‌سالگی از دانشگاه گیلان لیسانس مدیریت گرفتم و می‌خواستم برای ادامه‌ی تحصیل به دانشگاه تگزاس در آمریکا بروم، ولی وسط راه به انگلیس رفتم که پسرخاله‌ام در آن‌جا بود. او هم گفت که آمریکا خیلی دور است و همین جا بمان.

گفتم من چند‌هزار کیلومتر از ایران بیرون آمده‌ام و چه فرقی می‌کند که کجا بروم. همان‌جا ماندم و مدتی بعد مشغول تحصیل شدم.

 

دوچرخه شماره ۸۴۲

عکس‌ها: محمود اعتمادی

 

  • مشکل زبان نداشتید؟

سه ماه کلاس آموزش زبان انگلیسی رفتم و بعد دیگر خودم یاد گرفتم. آن موقع می‌گفتند اگر می‌خواهید واقعاً زبان یاد بگیرید باید یک دوست انگلیسی پیدا کنید.

نکته‌ی مثبتی که در آن دوران دیدم این بود که در انگلیس بچه‌ها از 16‌سالگی یا باید کار می‌کردند یا درس می‌خواندند و نمی‌شد تا 30‌سالگی بی‌کار و در خانه‌ی پدر باقی بمانند.

 

  • چه شد که به سراغ آسیب‌شناسی اجتماعی رفتید؟

من رشته‌ی روان‌شناسی و مدیریت رفتاری را برای ادامه‌ی تحصیل انتخاب کردم. یک دلیل انتخاب این رشته این بود که هزینه‌ی کم‌تری داشت و دلیل دیگرش این بود که امتیاز‌های لازم را برای آن به دست آورده بودم.

لیسانسم را هم قبول کردند؛ یعنی از 140 واحدی که گذرانده بودم 70 واحد را پذیرفتند. معدل لیسانسم 75/19 بود که باعث شد به سرعت تحصیل را شروع کنم. البته پول هم لازم داشتم و برای همین در یک هتل شروع به کار کردم.

به ما می‌گفتند: «نایت پورتر» و کارمان این بود که چمدان مسافر‌هایی را  که شب به هتل می‌رسیدند، تحویل بگیریم و تا اتاقشان ببریم. یک اتاق استراحت هم داشتیم که من کتاب‌هایم را می‌بردم و در آن درس می‌خواندم. بعد هم راننده تاکسی شدم.

امتحان رانندگی خیلی سخت بود. شش‌بار امتحان دادم. یک بار توی شهر، یک‌بار توی جاده، یک بار روز، یک بار شب، یک بار توی هوای بارانی... بعد هم یک گواهی‌نامه‌ی موقت دادند با دو تا برچسب به شکل حرف «اِل»(L) که روی ماشین بزنم.

اگر یک سال تصادف نمی‌کردم آن‌وقت گواهی‌نامه‌ی دائم می‌دادند. تازه با آن گواهی‌نامه‌ی موقت نمی‌توانستم از شهر خارج شوم و همیشه باید یک نفر که گواهی‌نامه داشت همراهم می‌آمد.

نتیجه‌ی این سخت‌گیری در کنترل گواهی‌نامه‌ها این بود که من در مدت 10 سال که در انگلیس بودم فقط یک‌بار تصادف دیدم و در آن یک اتوبوس به گاردریل زده بود!

بعد هم که تحصیلاتم بیش‌تر شد و بنا بود در شغلی مرتبط مشغول شوم در یک کارخانه‌ی لوازم خانگی کار می‌کردم که باید به خانه‌ها سر می‌زدیم و رضایت مشتری‌هایی را ارزیابی می‌کردیم که لوازم خانگی خریده بودند.

 

  • کی به ایران آمدید؟

درست زمان انقلاب آمدم،‌ موقعی که بختیار نخست وزیر بود. من توی انگلیس با انجمن اسلامی دانشجویان آشنا شده بودم. یادم هست موقعی که انگلیس بودم شهید محمد منتظری یا مرحوم فخرالدین حجازی به آن‌جا آمده بودند یا آیت‌الله گلپایگانی که برای جراحی چشم آمده بودند.

وقتی به ایران برگشتم یکی از مراکز انقلاب خیابان سلسبیل بود. موقعی که پادگان باغ‌شاه را تصرف کردند در خانه‌ی ما فشنگ و تفنگ نگه داشته بودند. خانواده‌ی خود ما هم تقریباً یک گروهان مسلح بود.

مدتی هم به صنایع نظامی و کارخانه‌هایی مثل «مینو» رفتم. سال 57 به جنوب لبنان رفته بودم که شهید چمران در آن‌جا یک هنرستان صنعتی را مدیریت می‌کرد. امام موسی‌صدر را هم همان‌جا دیدم.

سال 59 که جنگ شروع شد در شورای فرماندهی گیلان غرب بودم. البته از سال 62 - 63 وارد دانشگاه شدم که تا الآن هم مشغول همین کار هستم.

 

  • چرا در همان فضای دانشگاه و درس دادن و خواندن پایان‌نامه‌های دانشجویان باقی نماندید؟ اداره‌کردن یک مرکز ترک اعتیاد یا کار‌های مشابه خیلی وقت‌گیر به نظر می‌رسد. با مطالعه و تحقیق و تدریس می‌شود همه‌ی روز را پر کرد.

فکر می‌کنم نظریه‌پردازی توی دانشگاه تا یک جایی جواب می‌دهد و بعد از آن باید وارد میدان شد. کار عملی دو فایده دارد؛ یکی این‌که بالأخره معلوم می‌شود نظریه‌های علمی چه‌قدر فایده دارد و دیگر این‌که می‌توانیم با این کار الگوسازی کنیم.

این‌که کسی زیر باد کولر بنشیند و درباره‌ی مشکلات بزرگ جامعه حرف بزند کار ساده‌ای است. می‌گویند اگر دیدی کسی خیلی درباره‌ی مشکلات جامعه «نق» می‌زند یک کار اجرایی به او بسپارید.

مثلاً مدتی بگویید که مدیر یک مدرسه شود، آن‌وقت می‌بینید که در عمل چه کاری می‌تواند انجام دهد.

 

  • الآن روزی چند ساعت کار می‌کنید؟

الآن در 62 سالگی، روزی 18 ساعت یا بیش‌تر کار می‌کنم و حدود پنج ساعت می‌خوابم. وقتی هم برای غذا خوردن مفصل نمی‌گذارم. از وقتی جبهه رفتم این‌طور شدم. البته این‌طور نبود که توی جبهه مثلاً دائم در حال نگهبانی باشم و نتوانم بخوابم، ولی بالأخره این تأثیر را گذاشت.

 

  • از دوستان دوران گذشته در محله‌ی سلسبیل خبر دارید؟

محرم‌ها که به محله‌ی قدیم سر می‌زنم می‌بینمشان. دوست‌هایی داشتیم از قبیل بهمن سویچی، حسن خیاط، ممد زاغول، قاسم لوله، ممد لبویی. بعضی از این لقب‌ها شغل پدرشان بود، مثلاً پدر ممد لبویی کارخانه‌ی لبو داشت.

 

  • کارخانه‌ی لبو؟ پس «جناب‌خان» در برنامه‌ی خندوانه راست می‌گوید که لبو یک صنعت خیلی مهم است.

بله، دم و دستگاه بزرگی بود. صبح زود ساعت چهار لبو‌ها را می‌پختند و بین گاری‌ها تقسیم می‌کردند. البته ممد معتاد شد و الآن از کارخانه‌ی پدرش فقط یک گاری به او رسیده که روی همان لبو می‌فروشد.

 

دوچرخه شماره ۸۴۲

 

مونوفوبیا، آسیب روز

ضریب‌هوشی بچه‌های امروزی بالا است و می‌توانند هرچیزی را از گوگل پیدا کنند، ولی این کار آدم را تنبل هم می‌کند. من یادم هست که زمانی حدود 150 شماره‌ی تلفن را حفظ بودم، اما حالا به شماره‌های توی تلفن‌همراهم وابسته شده‌ام.

الآن یک بیماری وجود دارد به‌نام «مونوفوبیا»، به معنی ترس جدا‌شدن از تلفن‌همراه. کسانی هستند که تا لحظه‌ی خوابیدن هم از تلفن‌همراهشان جدا نمی‌شوند. در مهمانی‌های خانوادگی می‌بینی که یک نفر چت می‌کند یک نفر گروه‌های تلگرامی را می‌خواند و یک نفر هم بازی می‌کند.

به این می‌گویند روابط موزائیکی؛ یعنی کنار هم هستند، ولی با هم  تماس ندارند. مثلاً وقت شام هرکسی برای خودش جداگانه غذا می‌خورد. یکی کنار لپ‌تاپ، یکی جلوی تلویزیون و یکی با تلفن‌همراه. دیگر سفره پهن نمی‌شود. غذا‌های سنتی توی سفره هم، دیگر به اندازه‌ی قبل طرفدار ندارد؛ نه برای خوردن و نه برای پختن.

من در یک کلاس بزرگ از دختران دانشجو سؤال کردم که کدام‌یک می‌توانند غذای سنتی درست کنند، فقط دو نفر بلد بودند. یادم هست وقتی بچه بودم خواهر‌هایم خیلی «مهمانی‌بازی» می‌کردند و همین کار هم یک جور درس خانه‌داری بود. بازی‌ها و حتی دعوا‌های گروهی هم از بین رفته است. الآن بچه‌ها اعتیاد به «تنهایی برنده‌شدن» دارند و با باخت آشنا نیستند.

البته دنیا که به عقب برنمی‌گردد. یک میزگرد خسته کننده می‌گذاریم که کسی نگاهش نمی‌کند، اما یک شبکه‌ی ماهواره‌ای دارد سریالی را نشان می‌دهد که قبح زشتی‌ها را در جامعه‌ی ما از بین می‌برد. الآن ما باید راهی پیدا کنیم که این مشکلات از بین برود و دوباره روابط اجتماعی صحیح ایجاد شود.

 

دوچرخه شماره ۸۴۲

 

بازگشت به خانه

مرکزی که در آن با دکتر ابهری صحبت می‌کنیم، فضای کمی ‌دارد. در طبقه‌ی اول کار‌گاه‌ها،‌ غذاخوری و آشپزخانه قرار دارد، در‌ طبقه‌ی دوم خوابگاه‌ و طبقه‌ی سوم نمازخانه، کتاب‌خانه و بخش اداری. ابهری همه‌جا را به ما نشان می‌دهد و می‌گوید:

«من سال 79 وارد کار عملی اجتماعی شدم و در زمینه‌ی کودکان خیابانی و مشکلات شبیه آن «خانه‌ی سبز» و «خانه‌ی ریحانه» را با کمک بعضی از دوستان تأسیس کردیم. وقتی دکتر قالیباف شهردار شد، باتوجه به این‌که مدیری «میدانی و اجرایی» است؛ تصمیم گرفتیم موضوع رسیدگی به آسیب‌های اجتماعی را در عمل اجرا کنیم.

شهرداری قبلاً یک سازمان خدماتی بود که الآن دارد تبدیل به نهادی اجتماعی می‌شود. در انگلیس من دیده بودم که همه‌ی کار‌های شهری حتی کنترل کار مهد کودک‌ها هم به شهرداری مربوط می‌شد و دولت هم بودجه‌ی کار‌های اجتماعی را به شهرداری می‌داد.»

قسمتی از حیاط مرکز هم محل ورزش و کاشت گل و گیاه است. ابهری درباره‌ی ترک مصرف مواد مخدر می‌گوید: «من فکر می‌کنم 85 درصد کسانی که مصرف مواد مخدر را ترک کرده‌اند، دوباره به سمت مواد کشیده می‌شوند و یک دلیلش این است که نمی‌توانند به خانواده‌‌ی خودشان برگردند.

الآن این‌جا کسی را داریم که 11 سال است خانواده‌اش را ندیده است. ما همین‌جا توانسته‌ایم چهار نفر را با خانواده‌شان آشتی بدهیم. یکی بود که دختر بچه‌اش را وقتی کودک بود ترک کرده بود و الآن آن دختر دانشجوی سال چهارم است.

در بین کسانی که می‌خواهند این‌جا ترک کنند از خیاط تا دندان‌پزشک داریم. ما طرحی را به آقای قالیباف ارائه کردیم که با استفاده از باور‌های دینی و  حمایت خانواده‌های معتاد‌ها، به ترک مصرف مواد مخدر کمک کنیم.

الآن 22 مرکز بهاران در تهران داریم که از میان آن‌ها دو مرکز مخصوص زنان است و بقیه برای مردان.»
 


کانال دکتر مجید ابهری:
@drmajidabhari
سایت رسمی :
http://majidabhari.ir

صفحه ی رسمی ویدئویی دکتر مجید ابهری
مصاحبه های تصویری👈🏿
http://www.aparat.com/drmajidabhari
 نمی‌شود زیر باد کولر از مشکلات جامعه حرف بزنیم
دکتر مجید ابهری / نمی‌شود زیر باد کولر از مشکلات جامعه حرف بزنیم
aparatinstagramtelegram
طراحی شده توسط شرکت طراحی سایت و سایت ساز آنلاین یوتاب - فروشگاه ساز اینترنتیطراحی شده توسط شرکت طراحی سایت و سایت ساز آنلاین یوتاب - فروشگاه ساز اینترنتی